پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 9 |
| تعداد شماره‌ها | 337 |
| تعداد مقالات | 2,486 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,748,118 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,679,933 |
تروما، حافظه و برساخت روایت کشته شدن: تحلیل دست‌نوشته‌های مردمی از محل ترور رهبرجمهوری اسلامی ایران | ||
| فصلنامه علمی - پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30471/soci.2026.12025.2180 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد شمشیری نیری* 1؛ قربانعلی سبکتکین ریزی2 | ||
| 1گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه خوارزمی تهران | ||
| 2جامعه شناسی، ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| واقعه ترور رهبر جمهوری اسلامی ایران در اسفند ۱۴۰۴، جامعه ایران را با رویدادی تروماتیک و بی‌سابقه مواجه ساخت و محل حادثه به پایگاهی برای ثبت پیام‌های مکتوب شهروندان بدل شد. پرسش اساسی این است که مردم عادی در این متون خودانگیخته، چگونه شخصیت رهبر شهیدشده، عامل ترور و تعهد جمعی را بازنمایی می‌کنند؟ پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامعه‌شناختی دست‌نوشته‌های مردمی برجای‌مانده در محل ترور رهبر جمهوری اسلامی ایران و شناسایی مضامین بازنمایی‌شده پیرامون «شخصیت شهید»، «عامل ترور» و «تعهد جمعی» انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) بر اساس الگوی شش‌مرحله‌ای براون و کلارک (۲۰۰۶) بر روی ۵۸ دست‌نوشته مکتوب گردآوری‌شده از فیلم‌برداری‌های میدانی و صفحات مجازی صورت گرفت. تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مضمون اصلی انجامید: (۱) برساخت «پدر-رهبر» و یتیمی جمعی، (۲) تقدیس شهادت و بازتولید فرهنگ عاشورا، (۳) تعهد به انتقام و تداوم راه، (۴) تقابل و ترسیم مرز «ما/آنها»، و (۵) شوک، ناباوری و سوگواری فردی. یافته‌ها نشان داد که مردم عادی رهبر شهید را به‌مثابه «پدری مهربان و مظلوم» و محل ترور را به‌سان «کربلایی در قلب پایتخت» بازنمایی می‌کنند؛ دشمن (آمریکا و اسرائیل) به‌عنوان «شر مطلق» و «ظالمی بی‌رحم» توصیف شده است. دست‌نوشته‌های مردمی، در چارچوب نظریه حافظه جمعی هالبواکس، فرآیند بازسازی خاطره رهبر از شخصیت نهادی به «پدر نمادین» را نشان می‌دهند. بر اساس نظریه زنجیره‌های آیینی کالینز، این متون به‌مثابه اجزای یک آیین تعامل جمعی، انرژی هیجانی، نمادهای مقدس و همبستگی گروهی را بازتولید می‌کنند. از منظر تحلیل گفتمان توصیفی فرکلاف (که در این پژوهش به‌عنوان چارچوب نظری تفسیر یافته‌ها به‌کار رفته، نه روش تحلیل داده)، جفت‌های معنایی دوگانه‌ای (شهید/دشمن، مظلوم/ظالم، ما/آنها) ایدئولوژی رسمی را در دل عواطف شخصی و روزمره پیروان تثبیت می‌کنند. نتیجه آنکه محل ترور یک رهبر سیاسی-مذهبی نه صرفاً یک مکان فیزیکی، بلکه «مکانی حافظه‌ای» است که مردم عادی با کنش نوشتن در بازتولید گفتمان مسلط قدرت مشارکت می‌کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دست‌نوشته‌های مردمی؛ حافظه جمعی؛ زنجیره‌های آیینی؛ تحلیل گفتمان توصیفی؛ فرهنگ شهادت | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||