عدالت اقتصادی از منظر اسلام و اقتصاد متعارف شاخص سازی و اندازه گیری آن در استان های ایران

منابع

احمدی حاجی‎آبادی، سیدروح الله، و حسنی‎مقدم، رفیع (۱۳۹۹). بررسی کارایی و عدالت در اقتصاد متعارف و اسلامی (با تأکید بر یک اقتصاد مبادله‎ای مبتنی بر مصرف). اقتصاد اسلامی، ۷۸، ۶۳–۹۴.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۲). گزارش اقتصادی و ترازنامه سال ۱۴۰۱. تهران: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

دفتر مطالعات اقتصادیِ مرکز پژوهش‎های مجلس شورای اسلامی(1401). گزارش تحلیل شاخص‎های عدالت اقتصادی در استان‎های کشور. تهران: مرکز پژوهش‎های مجلس شورای اسلامی.

علوی‎مهر، حسین (۱۴۰۰). راهکارهای تحقق عدالت اقتصادی حقوق شهروندی در تولید از دیدگاه قرآن. نشریه قرآن و علم، ۱۵(۲۹)، ۷۵–۱۰۴.

عزتی، محمدجواد، عزتی، مرتضی، و مزینی، امیرحسین (۱۴۰۰). تحلیل مؤلفه‎های عدالت اقتصادی ایران. نشریه سیاست‎های راهبردی و کلان، ۳۵، ۶۱۰–۶۳۱.

حیدری، عبدالله بن علی (۱۴۰۲). عدالت اقتصادی از منظر اسلام. ماهنامه پژوهش‎های مطالعات اسلامی معاصر، (1)4، 114-131.

حیدری‎خویی، امیر، سیدباقری، سیدکاظم، و رضاپور، حسین (1401). اصول عدالت سیاسی در اندیشه امام خمینی (ره) و جان رالز. پژوهش‎های سیاست اسلامی، ۱۰(22)، ۲۵۷–۲۸۱.

خاندوزی، سیداحسان، و افسری، علی (۱۳۹۷). تحلیل الگوی سهم‎بری عادلانه عوامل تولید با رویکرد اسلامی. اقتصاد اسلامی، (۷۱)، ۳۷–۶۵.

سن، آمارتیا (1404). توسعه یعنی آزادی، ترجمه محمدسعید نوری نائینی. تهران: نشر نی.

شاکری، عباس، مؤمنی، فرشاد، خادم‎علیزاده، امیر، و مخزن موسوی، سیدهادی (۱۳۹۸). سنجش شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی با رویکردی اسلامی در ایران (۱۳۷۳–۱۳۹۶). جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی، ۱۶(۳۱)، ۹–۴۰.

شاکری، عباس، مؤمنی، فرشاد، خادم‎علیزاده، امیر، و مخزن موسوی، سیدهادی (۱۳۹۸). درآمدی بر شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی با رویکردی اسلامی. نشریه اقتصاد اسلامی،74، 33–5.

شقاقی‎شهری، وحید، کریم، محمدحسین، و علیزاده، شیوا (۱۴۰۲). ارزیابی تحقق عدالت اقتصادی در چهارچوب سیاست‎های کلی اقتصاد مقاومتی. نشریه سیاست‎های راهبردی و کلان، ۴۳، ۵۹۹–۶۲۸.

صدر، سیدمحمدباقر (۱۳۵۷). اقتصاد ما (اقتصادنا)، ترجمه محمدکاظم موسوی. تهران: انتشارات اسلامی.

نقی، علی (۱۴۰۱). اصول عدالت اقتصادی در اقتصاد متعارف و اقتصاد اسلامی. معارف اسلامی و اقتصاد، (۱۶)، 153-170.

متفکرآزاد، محمدعلی، صادقی، سیدکمال، موسویان، سیدعباس، اسدزاده، احمد، و آقاجانی، حبیب (۱۳۹۸). نقش و کارایی دولت جمهوری اسلامی ایران در تحقق عدالت اقتصادی در سه دهه اخیر (با استفاده از رهیافت TVP). مدیریت بهره‎وری، ۴۸، ۲۷۷–۳۰۲.

معلمی، سیدمهدی (۱۴۰۲). دلالت‎های مبانی کلامی اسلامی در توجیه نظریه «عدالت اقتصادی». پژوهشنامه کلام، ۱۸، ۱۷۳–۱۹۲.

محمدبیگی، سعید (۱۴۰۲). دین و ثروت: پارامترهای نظام اقتصاد اسلامی در رفع فقر و توزیع و تولید عادلانه ثروت. نشریه معرفت، ۱۰، ۷۱–۸۳.

مرکز آمار ایران (۱۴۰۱). سالنامه آماری کشور سال 1391 تا ۱۴۰۰.

مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۸۴). تفسیر نمونه، جلد ۶. تهران: دارالکتب الاسلامیه.

مطهری، مرتضی (۱۳۵۸). عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا.

مطهری، مرتضی (۱۳۵۸). نظری به نظام اقتصادی اسلام. قم: انتشارات صدرا.

References

* Nahj al-Balaghah. (2000). Nahj al-Balaghah (M. Dashti, Trans.). Mashreqein. [In Persian]

ʿAlavī Mihr, Ḥ. (2021). “Strategies for Achieving Economic Justice of Citizenship Rights in Production from the Perspective of the Qur’an.” Qur’an and Science, 15(29), 75-104. [In Persian]

Atkinson, A. B. (1970). On the measurement of inequality. Journal of Economic Theory, 2(3), 244-263. https://doi.org/10.1016/0022-0531(70)90039-6

Bank Markazi Jomhuri Eslami Iran. (2023). Economic Report and Balance Sheet of the Year 1401. Bank Markazi Jomhuri Eslami Iran. [In Persian]

Central Bank of Iran. (n.d.). Official website. Retrieved June 15, 2026, from https://www.cbi.ir

Chapra, M. U. (1992). Islam and the Economic Challenge. The Islamic Foundation.

Chapra, M. U. (2020). Islam and the Economic Challenge. The Islamic Foundation.

Daftar-i Muṭāliʿāt-i Iqtiṣādī-i Markaz-i Pizhūhishhā-yi Majlis-i Shūrā-yi Islāmī. (2022). Analytical Report on Economic Justice Indicators in the Provinces of the Country. Markaz-i Pizhūhishhā-yi Majlis-i Shūrā-yi Islāmī. [In Persian]

Ḥājī-Ābādī, S. R., & Ḥasanī-Muqaddam, R. (2020). “Examining Efficiency and Justice in Conventional and Islamic Economics: With Emphasis on a Comparison of Theoretical Foundations.” Islamic Economics and Development, 10(2), 1-28. [In Persian]

Ḥaydarī, ʿA. A. (2023). “Economic Justice from the Perspective of Islam.” Monthly Journal of Contemporary Islamic Studies Research, 4(1), 131-114. [In Persian]

Ḥaydarī-Khūyī, ʿA., Sayyid-Bāqirī, S. K., & Riḍāpūr, Ḥ. (2022). “Principles of Political Justice in the Thought of Imam Khomeini and John Rawls.” Islamic Political Studies, 10(22), 257-281. [In Persian]

Herdegen, M. (2024). Principles of International Economic Law (3rd ed.). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/law/9780198897835.001.0001

International Monetary Fund. (2021). Regional Disparities, Growth, and Inclusiveness. International Monetary Fund.

Khāndūzī, S. ʿA., & Afsarī, ʿA. (2018). “Analysis of the Fair Sharing Model of Production Factors with an Islamic Approach.” Islamic Economics, 71, 37-65. [In Persian]

Makārim Shīrāzī, N. (2005). Tafsīr Nimūneh (Vol. 6). Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmīyah. [In Persian]

Markaz-i Āmār-i Īrān. (2022). Sālnāmah-i Āmārī-i Kishvar: Years 1391 to 1400. Tehran: Markaz-i Āmār-i Īrān. [In Persian]

Milanovic, B. (2016). Global Inequality: A New Approach for the Age of Globalization. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvjghwk4

Milanovic, B. (2019). Capitalism, Alone: The Future of the System That Rules the World. Harvard University Press.

Mishchuk, H., Samoliuk, N., & Bilan, Y. (2019). Measuring social justice in the light of effectiveness of public distributive policy. Administratie si Management Public, 32, 63-76.

Muʿallimī, S. M. (2023). “Implications of Islamic Theological Foundations in Justifying the Theory of Economic Justice.” Journal of Kalām Research, 18, 173-192. [In Persian] https://doi.org/10.22034/pke.2023.16321.1773

Muḥammadbaygī, S. (2023). “Religion and Wealth: Parameters of the Islamic Economic System in Poverty Alleviation and Fair Distribution and Production of Wealth.” Maʿrifat, 10, 71-83. [In Persian] https://doi.org/10.22034/marifat.2023.2020734

Mutafakkir-Āzād, M. ʿA., Ṣādiqī, S. K., Mūsaviyān, S. ʿA., Asadzādeh, A., & Āqājānī, Ḥ. (2019). “The Role and Efficiency of the Government of the Islamic Republic of Iran in Achieving Economic Justice over the Past Three Decades: Using the TVP Approach.” Productivity Management, 48, 277-302. [In Persian]

Muṭahharī, M. (1979). A Look at the Economic System of Islam. Tehran: Sadra. [In Persian]

Muṭahharī, M. (1979). Divine Justice. Tehran: Sadra. [In Persian]

Naqī, ʿA. (2022). “Principles of Economic Justice in Conventional and Islamic Economics.” Maʿārif-i Islāmī va Iqtiṣād, 16(1), 153-170. [In Persian]

Nussbaum, M. C. (2011). Creating Capabilities: The Human Development Approach. Harvard University Press. https://doi.org/10.4159/harvard.9780674061200

Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022). OECD Official Publications and Statistics. OECD Publishing.

Osipov, V. S., Yankovskaya, V. V., Novikov, M. M., & Aleksashina, T. V. (2023). Quality of income as the indicator of social justice: Analytical methodology. International Journal for Quality Research, 17(3). https://doi.org/10.24874/IJQR17.03-20

Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century (A. Goldhammer, Trans.). Harvard University Press.

Ṣadr, S. M. B. (1978). Our Economics (M. K. Mūsavī, Trans.). Tehran: Intishārāt-i Islāmī. [In Persian]

Sen, A. (1999). Development as Freedom. Oxford University Press.

Shākirī, ʿA., Muʾminī, F., Khādim-ʿAlīzādeh, A., & Makhzan Mūsavī, S. Ḥ. (2019). “Measuring the Composite Index of Economic Justice with an Islamic Approach in Iran: 1994-2017.” Economic Essays with an Islamic Approach, 16(31), 9-40. [In Persian]

Shākirī, ʿA., Muʾminī, F., Khādim-ʿAlīzādeh, A., & Makhzan Mūsavī, S. Ḥ. (2019). “An Introduction to the Composite Index of Economic Justice with an Islamic Approach.” Islamic Economics, 74, 5-33. [In Persian]

Shaqāqī Shahrī, V., Karīm, M. Ḥ., & ʿAlīzādeh, S. (2023). “Evaluating the Realization of Economic Justice within the Framework of the General Policies of the Resistive Economy.” Strategic and Macro Policies, 43, 599-628. [In Persian]

Sin, Ā. (2025). Development as Freedom (M. S. Nūrī Naʾīnī, Trans.). Tehran: Nashr-i Ney. [In Persian]

Stiglitz, J. E. (2012). The Price of Inequality: How Today’s Divided Society Endangers Our Future. W. W. Norton & Company.

United Nations Development Programme. (2022). Human Development Report 2021/22: Uncertain Times, Unsettled Lives: Shaping Our Future in a Transforming World. UNDP.

World Bank. (2023). World Development Report 2023: Migrants, Refugees, and Societies. World Bank.

World Bank. (n.d.). Official website. Retrieved June 15, 2026, from https://www.worldbank.org