پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 8 |
| تعداد شمارهها | 322 |
| تعداد مقالات | 2,423 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,135,769 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,266,620 |
نقش اوراق اسلامی در مدیریت پرتفوی چندبازاره در ایران: تحلیل پویاییهای بینبازاری ارز، طلا و بازار سهام با مدل TVP-QVAR | ||
| جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 اسفند 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30471/jee.2026.11024.2519 | ||
| نویسندگان | ||
| حمید مظاهری تبار1؛ علیرضا پورفرج pourfaraj* 2؛ امیرمنصور طهرانچیان3 | ||
| 1گروه آموزشی اقتصاد ، دانشکده علوم اقتصادی و اداری دانشگاه مازندران/بابلسر/ایران | ||
| 2استاد دانشگاه مازندران | ||
| 3مازندران، بابلسر، دانشگاه مازندران، دانشکده علوم اقتصادی و اداری | ||
| چکیده | ||
| چکیده گسترده: مقدمه و اهداف: در چشمانداز مالی امروز که بازارها بهطور فزایندهای به یکدیگر وابسته شدهاند، مدیریت پرتفوی دیگر نمیتواند صرفاً بر رویکردهای سنتی مبتنی بر یک بازار تکیه کند. در چنین محیطی، تنوعبخشی به سرمایهگذاریها در میان بازارهای مختلف، نهتنها به عنوان ابزاری برای کاهش ریسک سیستماتیک و غیرسیستماتیک مطرح است، بلکه نقش مهمی در بهینهسازی بازدهی سرمایهگذاری ایفا میکند. این موضوع در بازارهای مالی ایران بهدلیل شرایط اقتصادی پیچیده و نوسانات زیاد، از اهمیت بیشتری برخوردار است. در این میان، توجه به ابزارهای مالی منطبق با شریعت، نظیر اوراق اسلامی (صکوک)، که با ویژگیهایی همچون بازدهی باثباتتر و ریسک کمتر شناخته میشوند، میتواند به افزایش تابآوری پرتفوی در برابر شوکهای اقتصادی کمک کند. بنابراین، بررسی پیوندهای میان صکوک و سایر داراییهای مالی در قالب یک چارچوب یکپارچه و پویا، برای بهبود تصمیمگیری سرمایهگذاران و طراحی استراتژیهای تخصیص بهینه دارایی، کاملاً ضروری است. این مطالعه قصد دارد تا با تلفیق چهار بازار کلیدی در اقتصاد ایران (صکوک، سهام، ارز و طلا) در یک چارچوب تحلیلی منسجم، به بررسی تعاملات پویا و اثرات متقابل آنها در طول زمان بپردازد. تحلیل نحوه انتشار شوکها میان این بازارها، درک دقیقتری از مکانیسمهای انتقال ریسک و رفتارهای بینبازاری فراهم میسازد و نقش هر دارایی را در استراتژیهای بهینهسازی تنوعبخشی پرتفوی مشخص میکند. چنین بینشی برای سرمایهگذارانی که به دنبال ساخت پرتفویهایی مقاوم در برابر ریسکهای سیستماتیک و همراستا با اصول مالی اسلامی هستند، اهمیتی بسیارمهم و بنیادین دارد. روششناسی پژوهش: روش تحقیق در این پژوهش از نوع کاربردی بوده و از نظر روششناسی، ماهیتی توصیفی-تحلیلی دارد. مبانی نظری تحقیق از طریق مطالعات کتابخانهای و مرور ادبیات موجود گردآوری شده و دادههای مورد استفاده در بخش تجربی، شامل سریهای زمانی روزانه بازارهای مالی ایران در بازه زمانی سال های 2014 تا 2024 میلادی (1393 تا ۱۴۰3 شمسی) است. با توجه به ماهیت پویا، چندوجهی و متغیر در زمان بازارهای مالی ایران، استفاده از روشهای کلاسیک خطی قادر به تبیین دقیق رفتار بازارها و انتقال ریسک میان آنها نیست. ازاینرو، انتخاب مدلهای پیشرفته اقتصادسنجی که بتوانند پویایی روابط و تغییر ساختاری بین متغیرها را در طول زمان لحاظ کنند، ضرورت دارد. از این رو، در پژوهش حاضر از مدل خودرگرسیون برداری کوانتایل با پارامترهای متغیر در زمان (TVP-QVAR) استفاده شده است. از جمله ویژگی های کلیدی این مدل، پویایی در پارامترها، تحلیل توزیعی چندکی، انعطاف در مدلسازی شوکها، توانایی شناسایی روابط غیرخطی و پویای بین بازارها و همچنین کاربرد آن در دادههای پرتلاطم است. با استفاده از این مدل، میزان و جهت انتقال نوسانات (اثرگذاری و اثرپذیری) میان بازارها در طول زمان شناسایی میشود و بدین ترتیب، مشخص میگردد که کدام بازارها در دورههای مختلف نقش منبع شوک و کدام نقش گیرنده شوک را ایفا میکنند. علاوه بر این، مدل خودرگرسیون برداری کوانتایل با پارامترهای متغیر در زمان، امکان تحلیل نقش صکوک بهعنوان یک ابزار مالی اسلامی با ریسک سیستماتیک پایین را نیز فراهم میسازد. نتایج: نتایج کلیدی نشان میدهد که دینامیک روابط میان بازارها در کوانتایلهای پایین (رکود/بحران)، میانه و بالا (رونق) بهطور معناداری متفاوت است. در کوانتایلهای پایین که نمایانگر شرایط نرخ رشد منفی یا رکودی است، بیشترین سرریز نوسانات از بازار طلا و ارز به سایر بازارها مشاهده شد؛ بهویژه طلا بیشترین اثر را بر بازار صکوک دارد. بازار ارز نیز نقش محوری در انتقال شوک دارد. بازار صکوک در این شرایط، رفتاری باثبات و محافظهکارانه دارد و سرریز کمی به سایر بازارها دارد. همبستگی میان بازارها در این وضعیت بالاست، بهویژه در دورههای بحران (مثلاً تحریم یا کرونا) که به نزدیکی صد درصد میرسد. صکوک با همبستگی کمتر، نقش مؤثری در متنوعسازی پرتفوی ایفا میکند. در وضعیت نرخ رشد متوسط (کوانتایل میانه)، الگوی انتقال شوک مشابه شرایط رکودی است. ارز همچنان منبع اصلی نوسانات باقی میماند و بازار بورس نقش واسطه دارد. طلا و ارز همبستگی بالا و رفتاری همجهت دارند. بازار صکوک همچنان بیش از آنکه اثرگذار باشد، اثرپذیر است و به دلیل همبستگی پایین و انتشار سرریز ناچیز، در شرایط نوسان متوسط نقش یک پناهگاه امن نسبی را ایفا میکند. با این حال، در کوانتایلهای بالا (نرخ رشد و تورم بالا) شدت تعامل بین بازارها افزایش یافته و بهدلیل حساسیت بازدهی واقعی صکوک به تورم و محدودیت نقدشوندگی، این کارکرد تضعیف میشود. بازار بورس بیشترین سرریز را به بازار ارز دارد، که نشاندهنده اثرگذاری قابل توجه بازار سرمایه بر بازار پولی است. در این شرایط صکوک همچنان بیش از آنکه منبع شوک باشد، گیرنده نوسانات است؛ اما اهمیت آن در کاهش ریسک پرتفوی افزایش مییابد. بحث و نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که در تمام شرایط، بازار ارز بهعنوان اصلیترین منبع نوسانات و انتقالدهنده شوک به سایر بازارها شناخته میشود. بازار طلا نقش دوگانهای ایفا میکند، بهطوری که هم پناهگاه امن است و هم منبع شوک در برخی شرایط بحرانی. بازار صکوک نیز با سرریزهای پایین و رفتار باثبات، ظرفیت بالایی برای مدیریت ریسک و تنوعبخشی سبد دارایی دارد که قابلیت صکوک را به عنوان ابزاری برای مدیریت نوسانات در شرایط مختلف رشد اقتصادی آشکار میسازد. بر این اساس، مشخص گردید که سیاستگذاران اقتصادی با اتکا به ظرفیت ابزارهای مالی اسلامی، میتوانند چارچوبی سیاستی برای تعدیل ریسک پرتفوی و کاهش اثرپذیری از شوکهای سیستماتیک را در اقتصاد ایران طراحی کنند. همچنین، توسعه بازار صکوک و تنوعبخشی به ابزارهای آن (نظیر صکوک اجاره، مرابحه و استصناع)، میتواند ضمن افزایش عمق مالی اسلامی، به عنوان ابزار پوشش ریسک و پناهگاه امن در دورههای بحرانی ایفای نقش کند. از سوی دیگر، با توجه به نقش محوری بازار ارز در انتقال شوک، ضرورت تقویت سیاستهای ارزی باثبات و قابل پیشبینی دوچندان میشود. تثبیت نسبی نرخ ارز، استفاده از ابزارهای مشتقه اسلامی برای مدیریت نوسانات ارزی، و تقویت ذخایر ارزی کشور از جمله راهکارهایی است که میتواند از سرایت نوسانات به سایر بازارها جلوگیری کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| سرریز نوسانات؛ مدیریت ریسک؛ TVP- QVAR؛ تنوع پرتفوی؛ اوراق اسلامی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 111 |
||