| تعداد نشریات | 8 |
| تعداد شمارهها | 325 |
| تعداد مقالات | 2,426 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,176,180 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,299,594 |
اثربخشی آموزش مهارتهای ارتباطی بر مسئولیتپذیری و پذیرش اجتماعی زوجین | ||
| اسلام و روانشناسی خانواده | ||
| دوره 2، شماره 3، فروردین 1405، صفحه 7-29 اصل مقاله (559.32 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30471/ipf.2026.11248.1028 | ||
| نویسنده | ||
| پگاه تقی یار* | ||
| کارشناس ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده گسترده مقدمه و اهداف: خانواده و تحقق خانواده سالم منوط به برخورداری اعضای آن از سلامت روان و داشتن روابط مطلوب با یکدیگر است. زندگی مشترک با این باور آغاز میشود که تنها مرگ میتواند ما را از هم جدا کند و زوجین، دستکم در آغاز زندگی خود، کاملاً به آن اعتقاد دارند. ماهیت اجتماعی انسان ایجاب میکند که انسان با جنبههای مختلف جامعه و گروههای درون آن ارتباط برقرار کند. ارتباطات یکی از قدیمیترین و نیز بزرگترین دستاوردهای انسان بوده است. یکی از راههای اساسی اجتماعی شدن، کسب مهارتهای ارتباطی است. خانواده مثل یک انسان زنده مراحل رشدی دارد که با ازدواج دو نفر پایههای اولیه این کانون شکل میگیرد و با آمدن فرزندان به رشد خود ادامه داده و دوره تکاملی را میپیماید تا زمان ازدواج بچهها که تحول بزرگی در خانواده رخ میدهد، چون دوباره زوجین با هم تنها میشوند. از نظر مازلو، نیازهای انسانی دارای سلسله مراتب هستند و رفتار افراد در لحظات خاص تحتتأثیر این نیازها قرار میگیرد. با توجه به مشکلاتی که زوجین در طول زندگی مشترک خود با آن روبهرو هستند که امری طبیعی به نظر میرسد و با نظر به اهمیت و ضرورت مهارتهای ارتباطی و تأثیر آن بر زندگی روزمره و موفقیت زناشویی، بررسی این مؤلفهها میتواند به نتایج مهمی برای آگاهی زوجین از مسائل روزمره زندگی میانجامد. با توجه به موارد یادشده، مسئله اصلی پژوهش حاضر این است که آیا آموزش مهارتهای ارتباطی بر مسئولیتپذیری و پذیرش اجتماعی زوجین مؤثر است؟ روش: روش تحقیق در این پژوهش به شیوه تجربی و نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه آزمایش و گواه صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه زوجین منطقه پنج شهر تهران در سال 1395 بود که برای انجام مشاوره به مراکز مشاوره مراجعه کردند و حجم جامعه بهطور تقریبی 50 نفر تخمین زده شد. با توجه به حجم جامعه تقریبی و براساس جدول کوهن جهت تعیین نمونه تعداد 40 نفر از زوجین به روش نمونهگیری در دسترس در دو گروه 20 نفری قرار گرفتند. ابزار پژوهش عبارت بود از: 1. مقیاس پذیرش اجتماعى کراون و مارلو (2011)؛ 2. پرسشنامه مسئولیتپذیری گاف - 42 سؤالی (1982). جلسات آموزشی و تمرینهای عملی آنها در هشت جلسه ۹۰ دقیقهای سازماندهی شد و مطالب آموزشی برای والدین توضیح داده شد؛ بهگونهای که نیمی از زمان هر جلسه به ارائه اطلاعات علمی در مورد موضوع جلسه اختصاص داده شد و پس از استراحت، نیمه دوم جلسه به صورت بحث گروهی در مورد تمرینهای مرتبط با موضوع آموزش برگزار شد. یافتهها: چنانکه در جدول 2 مشاهده میشود میانگین مسئولیتپذیری پیشآزمون گروه گواه 20/135، پسآزمون گواه 86/137، پیشآزمون گروه آزمایش 53/144 و پسآزمون گروه آزمایش 66/168 است؛ همچنین میانگین مقیاس پذیرش اجتماعی پیشآزمون گروه گواه 60/20، پس آزمون گواه 93/23، پیشآزمون گروه آزمایش 26/19 و پسآزمون گروه آزمایش 93/25 است. مقدار F در متغیر پذیرش اجتماعی 75.977 و در متغیر مسئولیتپذیری 16.189 معنادار است چون احتمال آن از سطح معناداری 0.01 کوچکتر است. پس از حذف اثرهای متغیر همپراش تفاوت معناداری بین میانگین دو گروه وجود دارد و میتوان گفت که آموزش مهارتهای ارتباطی بر پذیرش اجتماعی و مسئولیتپذیری زوجین مؤثر بوده است با میزان اثر 57 درصد در متغیر پذیرش اجتماعی و 73 درصد در متغیر مسئولیتپذیری که به نسبت قابل قبول میباشد. بحث و نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان داد آموزش مهارتهای ارتباطی بر مسئولیتپذیری زوجین و مؤلفههای آن (وظیفهشناسی، احساس تعهد، سختکوشی، جدیت زوجین، اعتماد، رفتار مبتنی بر نظم و مقررات، منطق و احساس مسئولیت) مؤثر است. میتوان گفت پرورش مهارتهای ارتباطی در زوجین میتواند بر بهبود مسئولیتپذیری آنان نقش مؤثری ایفا کند. در تبیین یافته میتوان گفت یکی از صفات ارزشمندی که نبود آن مانعی جدی در ارتباط با دیگران (بهویژه انسانهای ارزشمند) مسئولیتپذیری است. داشتن این ویژگی میتواند نگاه دیگران را به ما کاملاً تغییر دهد و سبب ارزشآفرینی مشهودی شود؛ زیرا این افراد ارزشمند هستند که نهتنها مسئولیت کارهای خود را بهصورت تمام و کمال به عهده میگیرند، بلکه حتی خود را مسئول سودرسانی و خدمت به جامعه و مردم نیز میدانند. یافتههای پژوهش نشان داد که آموزش مهارتهای ارتباطی بر پذیرش اجتماعی زوجین مؤثر است. میتوان گفت بهبود مهارتهای ارتباطی در زوجین میتواند نقش مؤثری در افزایش پذیرش اجتماعی آنها داشته باشد. ارتباط و تعاملات اجتماعی از جمله مؤلفههای مورد توجه مشاوران در تعدادی از گروههای مورد مطالعه بود. در تبیین یافتهها میتوان گفت بدیهی است که همه انسانها، بهویژه زنان ایرانی که نقش برجستهای در امور اجتماعی دارند، در برخورد با مسائل روزمره برای احساس امنیت به حمایت اطرافیان و دوستان خود نیاز دارند و هرچه این احساس امنیت بیشتر باشد، سلامت روان آنها بالاتر خواهد بود و با آرامش خاطر بیشتری به کار و فعالیتهای خود در جامعه ادامه میدهند. تقدیر و تشکر: از تمام زوجینی که در پژوهش حضور داشتند و ما را در انجام هرچه بهتر یاری رساندند، صمیمانه تشکر و قدردانی میشود. تعارض منافع: این پژوهش هیچ تضاد منافعی نداشته است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مهارتهای ارتباطی؛ مسئولیتپذیری؛ پذیرش اجتماعی | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی، ابوالفضل و جانبزرگی، مسعود (1397)، «رابطۀ مهارتهای ارتباطی و رضایت زناشویی»، روانشناسی در تعامل با دین، س1، ش2، 165-176.
اسدی شیشهگران، سارا، قمریگیوی، حسین، و شیخالاسلامی، علی (1395)، «تأثیر آموزش مهارتهای ارتباطی بر سبکهای حل تعارض سازنده و غیرسازنده در نامزدها»، دوفصلنامه مشاوره کاربردی، س6، ش1، 77-88.
باوزین، فاطمه؛ سپهوندی، محمدعلی و غضنفری، فیروزه (1397)، «اثربخشی آموزش مهارتهای ارتباطی بر خودکارآمدی تحصیلی و ترس اجتماعی در دختران نوجوان افسرده»، روانپرستاری، س۶، ش۳، ۱۸-۲۵.
پودینه، مرضیه، حسینقلی زاده، رضوان، و مهرام، بهروز (1397). مسئولیتپذیری اجتماعی مدرسه؛ مطالعۀ موردی: دو مدرسۀ متوسطۀ دخترانۀ شهر مشهد. رویکردهای نوین آموزشی، 13(2)، 95-102. doi: 10.22108/nea.2019.111790.1253
جابری، سمیه، اعتمادی، عذرا، و احمدی، سیداحمد (1394)، «بررسی رابطه مهارتهای ارتباطی با صمیمیت زناشویی»، پژوهشهای علوم شناختی و رفتاری، س5، ش2 (پیاپی 9)، 143-151. SID. https://sid.ir/paper/237540/fa
حسینزاده بندقیری، مهدی، سودانی، منصور، و غلامزاده جفره، مریم (1401)، «اثربخشی آموزش مهارت ارتباط مؤثر بر الگوهای ارتباطی زوجین»، مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، س65، ش3، 101-121. doi: 10.22038/mjms.2021.57978.3382
شرفالدین، هدی (1389). رابطه اضطراب اجتماعی، امیدواری و حمایت اجتماعی با احساس ذهنی بهزیستی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات خوزستان. پایاننامه کارشناسی ارشد. رشته روانشناسی عمومی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز.
صفارینیا، مجید و مقدسی، شهربانو (1402)، «اثربخشی آموزش مهارتهای ارتباطی زوجین بر سبکهای تبادل اجتماعی و آشفتگی روانشناختی زنان دچار دلزدگی زناشویی»، رویش روانشناسی، س۱۲، ش۱۱، 109-118.
علمردانی صومعه، سجا، قربانی، فاطمه، حیدریراد، حدیث، و بهآفری، رسول (1400)، «بررسی نقش مهارت ارتباطی و فنون حل تعارض در پیشبینی رضایت زناشویی زوجین»، دستاوردهای روانشناسی بالینی، س7، ش1، 1-12. doi: 10.22055/jacp.2021.34557.1159
قربانی، هادی و روشن، علی (1402)، «بررسی اثربخشی آموزش مهارتهای ارتباط مؤثر و مدیریت استرس بر شادکامی و ارتباطات مثبت با همسالان در نوجوانان پسر دبیرستان علمی همدان»، اختلالهای هیجانی و رفتاری، س1، ش2، 95-118. doi: 10.22099/ebd.2024.7733
کرمی، سارا؛ علیمردانی، مهسا و نوریآیین، کیومرث (1395)، «بررسی رابطه بین مهارتهای ارتباطی و رضایت زناشویی در زوجین شهر گرگان»، مطالعات روانشناسی و علومتربیتی، س2، ش2، 209-215.
معینی، بابک، کریمی شاهنجرینی، اکرم، سلطانیان، علیرضا، و ولیپور مطلبی، زهرا (1395). «بررسی تأثیر آموزش مهارتهای ارتباطی در زنان مراجعهکننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر بهار با استفاده از تئوری حمایت اجتماعی در افزایش رضایتمندی زناشویی زوجین»، آموزش و سلامت جامعه، س3، ش3، 9-16.
منصورنژاد، زهرا، پورسید، سیدرضا، کیانی، فریبا، و خدابخش، محمدرضا (1395)، «اثربخشی آموزش مهارتهای ارتباطی بر تحول بلوغ عاطفی دانشجویان دختر در آستانۀ ازدواج»، مجله اصول بهداشت روانی، س15، ش59، 158-170. doi: 10.22038/jfmh.2013.1826
موسوی، سمیه. (1392). «ارزیابی میزان مسئولیتپذیری دانشجویان دانشگاه کاشان»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، س 3، ش2، 297- 271.
References Abrahimi, Abolfazl & Jan Bozorgi, Masoud (1397). The Relationship between Communication Skills and Marital Satisfaction. Psychology in Interaction with Religion, 1(2), 165-176. [In Persian] Ayub, N., Iqbal, S., Halford, W. K., & van de Vijver, F. (2023). Couples relationship standards and satisfaction in Pakistani couples. Journal of Marital and Family Therapy, 49(1), 111–128. https://doi.org/10.1111/jmft.12609 Bavazin, Fatemeh; Sepehvand, Mohammad Ali; & Gholamzadeh Jafreh, Maryam (1397). The Effectiveness of Communication Skills Training on Academic Self-Efficacy and Social Phobia in Depressed Adolescent Girls. Journal of Psychiatric Nursing, 6(3), 18-25. [In Persian] Chan, A. S. W., Ku, H. B., & Yan, E. (2024). Exploring discrimination, social acceptance, and its impact on the psychological well-being of older men who have sex with men: A cross-sectional study. BMC Public Health, 24(1), 49. https://doi.org/10.1186/s12889-023-17574-8 Chishegaran, Sara Asadi; Ghamari Givi, Hossein; & Sheikh-ul-slami, Ali (1395). The Effect of Communication Skills Training on Constructive and Non-Constructive Conflict Resolution Styles in Engaged Couples. Quarterly Journal of Applied Counseling, 6(1), 77-88. [In Persian] Crowder, S. L., Foster, R. H., Buro, A. W., Dillon, R., Godder, K., & Stern, M. (2023). Mediators of social acceptance among emerging adult survivors of childhood cancer. Journal of Adolescent and Young Adult Oncology, 12(5), 644–652. https://doi.org/10.1089/jayao.2022.0120 de Bruijn, A. G. M., & van der Wilt, F. (2023). Social acceptance in physical education and the regular classroom: Perceived motor competency and frequency and type of sports participation. Children (Basel, Switzerland), 10(3), 568. https://doi.org/10.3390/children10030568 Elm-mardani Somayeh, Sajad; Ghorbani, Fatemeh; Heydari-rad, Hadis; & Be-afari, Rasoul (1400). Investigating the Role of Communication Skills and Conflict Resolution Techniques in Predicting Marital Satisfaction of Couples. Journal of Clinical Psychology Achievements, 7(1), 1-12. doi: 10.22055/jacp.2021.34557.1159 [In Persian] Fulkerson, J. A., Loth, K., Bruening, M., Berge, J., Eisenberg, M. E., & Neumark-Sztainer, D. (2014). Time 2 tlk 2nite: Use of electronic media by adolescents during family meals and associations with demographic characteristics, family characteristics, and foods served. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 114(7), 1053–1058. https://doi.org/10.1016/j.jand.2013.10.015 Ghorbani, Hadi & Roshan, Ali (1402). Investigating the Effectiveness of Communication Skills Training and Stress Management on Happiness and Positive Peer Relationships in High School Male Students in Hamadan Scientific. Emotional and Behavioral Disorders, 1(2), 95-118. doi: 10.22099/ebd.2024.7733 [In Persian] Ha, J. Y., & Park, H. J. (2022). Effect of life satisfaction on depression among childless married couples: A cross-sectional study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(4), 2055. https://doi.org/10.3390/ijerph19042055 Horning, M. L., Friend, S., Lee, J., Flattum, C., & Fulkerson, J. A. (2022). Family characteristics associated with preparing and eating more family evening meals at home. Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics, 122(1), 121–128. https://doi.org/10.1016/j.jand.2021.07.002 Hossein Zadeh Bandghiri, Mehdi; Soudani, Mansour; & Gholamzadeh Jafreh, Maryam (1401). The Effectiveness of Assertive Communication Skills Training on Couples’ Communication Patterns. Journal of Mashhad University of Medical Sciences, 65(3), 101-121. doi: 10.22038/mjms.2021.57978.3382 [In Persian] Jafari, Somayeh; Etemadi, Azra; & Ahmadi, Seyyed Ahmad (1394). Investigating the Relationship between Communication Skills and Marital Intimacy. Cognitive and Behavioral Sciences Research, 5(2 (Serial No. 9)), 143-151. SID. https://sid.ir/paper/237540/fa [In Persian] Karami, Sara; Alimardani, Mahsa; & Nouri-Ayyin, Kiumars (1395). Investigating the Relationship between Communication Skills and Marital Satisfaction in Couples in Gorgan City. Studies in Psychology and Educational Sciences, 2(2), 209-215. [In Persian] Mansour Nejad, Zahra; Poor Seyed, Seyyed Reza; Kiani, Fariba; & Khodabakhsh, Mohammad Reza (1395). The Effectiveness of Communication Skills Training on the Emotional Maturity Development of Female Students on the Verge of Marriage. Journal of Principles of Mental Health, 15(59), 158-170. doi: 10.22038/jfmh.2013.1826 [In Persian] Moeini, Babak; Karimi Shanjerini, Akram; Soltanian, Alireza; & Valipour Motlagh, Zahra (1395). Investigating the Effect of Communication Skills Training in Women Referring to Health Centers in Bahar City Using Social Support Theory on Increasing Marital Satisfaction of Couples. Education and Health of Communities, 3(3), 9-16. [In Persian] Rossman, S. M., Lerner, R. E., & Córdova, J. V. (2022). Disentangling acceptance: Direct and indirect effects of partner acceptance on felt acceptance and relationship satisfaction. Journal of Family Psychology: JFP: Journal of the Division of Family Psychology of the American Psychological Association (Division 43), 36(3), 378–384. https://doi.org/10.1037/fam0000900 Saffarinia, Majid & Moghadasi, Shahbanu (1402). The Effectiveness of Couples’ Communication Skills Training on Social Exchange Styles and Psychological Distress in Women Experiencing Marital Boredom. Rooyesh-e Ravanshenasi, 12(11), 109-118. [In Persian] Shimizu, Y., Ishizuna, A., Osaki, S., Hashimoto, T., Tai, M., Tanibe, T., & Karasawa, K. (2022). The social acceptance of smart health services in Japan. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1298. https://doi.org/10.3390/ijerph19031298 Slater, L. Z., Moneyham, L., Vance, D. E., Raper, J. L., Mugavero, M. J., & Childs, G. (2023). Support, stigma, health, coping, and quality of life in older gay men with HIV. The Journal of the Association of Nurses in AIDS Care: JANAC, 24(1), 38–49. https://doi.org/10.1016/j.jana.2012.02.006
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 49 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6 |
||