| تعداد نشریات | 8 |
| تعداد شمارهها | 322 |
| تعداد مقالات | 2,423 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,135,596 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,266,486 |
مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و درمان تحلیل متقابل بر نشخوار فکری و سرمایه روانشناختی زوجین دارای عدم رضایت از زندگی | ||
| اسلام و روانشناسی خانواده | ||
| دوره 1، شماره 2، دی 1404، صفحه 127-158 اصل مقاله (615.85 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30471/ipf.2025.11286.1032 | ||
| نویسندگان | ||
| ندا بهوندی* 1؛ لیلا بهوندی2 | ||
| 1استادیار گروه روانشناسی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد، مدیریت آموزشی، دانشگاه وین، اتریش | ||
| چکیده | ||
| چکیده گسترده مقدمه و اهداف: رضایت از زندگی یک مفهوم فراگیر و پایدار است که احساس و نظر کلی افراد یک جامعه نسبت به جهانی را نشان میدهد که در آن زندگی میکنند. اهمیت آن هم از نظر دلالتهایی است که بر ویژگیهای پایدار نظام اجتماعی اثر دارد. با نگاهی دقیق میتوان مدعی شد که ارتقای بهداشت و سطح سلامت روان افراد موجب ارتقای رضایت از زندگی افراد میشود؛ زیرا رضایت کلی از زندگی مانند بهداشت و سلامت روانی ترکیبی از شرایط فردی و اجتماعی میباشد که نتیجه آن نگرش مثبت به خود و جهان پیرامونی است (جعفری ندوشن و همکاران، 1396). خانواده بهعنوان یک سیستم اجتماعی-فرهنگی تحتتأثیر رضایت از زندگی اعضای خود است. رضایت از زندگی زوجین تحتتأثیر عوامل فراوانی مانند میزان علاقه زوجین به یکدیگر، ارزشهای مشترک، طول مدت ازدواج، تعهد، وفاداری و احترام به روابط زناشویی، حمایت و پشتیبانی زوجین از همدیگر، ایمان و اعتقادات مذهبی محکم زوجین میباشد (زارع و صفیاری جعفرآباد، 1394). پژوهشهای واکاوانه نشان میدهد یکی از عوامل مهم در نارضایتی از زندگی زوجین، نشخوار ذهنی زوجین میباشد که شامل خاطرات منفی گذشته آنهاست و موجب به کاربردن راهبردهای ناسازگارانه برای مقابله با مشکلات، استفاده از مقابله خشم و انتقاد و کاهش انگیزۀ حل مشکلات میشود (کلدول، 2019). پژوهشهای انجامشده عامل دیگر در نارضایتی از زندگی زوجین را سرمایه روانشناختی معرفی میکند. متغیر سرمایه روانشناختی سازهای مثبتنگر است که برای ارزیابی و اندازهگیری چهار مؤلفه کلیدی روانشناختی امیدواری، تابآوری، خوشبینی و خودکارآمدی در افراد به کار میرود. سرمایه روانشناختی بهعنوان یک منبع ارزشمند در محیط خانواده مورد توجه قرار گرفته، میتواند با مجموعهای از ویژگیها و توانمندیهای فردی به زوجین کمک کند که از طریق انگیزه و اعتماد به نفس با چالشها و فشارهای زندگی به خوبی کنار آیند و به بهزیستی و رضایت از زندگی دست یابند (مصطفایی و همکاران، 1401). در پژوهش حاضر طرحواره درمانی بهعنوان رویکردی است که از راه شناسایی افکار خودآیند منفی زوجین، بهکارگیری فنون ارزیابی و بررسی محتوایی باورهای اضطرابی و کوچک کردن و تحت کنترل آنها به بازنگری در تعاملات زوجین و بهبود نشخوارهای ذهنی (ناشی از اضطراب) و سرمایه روانشناختی (ناشی از احساس بیکفایتی) میپردازد (قاسمی و موحدی، 1401؛ نصیری و همکاران، 1400). درمان تحلیل متقابل، رویکرد دیگری است که میتواند با تمرین تغییر تفسیر رویدادها و تقویت رفتارهای بالغانه به ایجاد امید و حسن نیت نسبت به خود، همسر و دنیا و تصحیح ارتباط ناسالم با همسر بپردازد و به بهبود نشخوار فکری و سرمایه رونشناختی زوجین کمک کند (فاضل همدانی و قربان جهرمی، 1397؛ قربان پورلفمجانی، 1403). پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به دو پرسش اصلی است: 1. آیا بین اثربخشی طرحواره درمانی با درمان تحلیل متقابل بر نشخوار فکری زوجین دارای عدم رضایت از زندگی تفاوت معنادار وجود دارد؟ 2. آیا بین اثربخشی طرحواره درمانی با درمان تحلیل متقابل بر سرمایه روانشناختی زوجین دارای عدم رضایت از زندگی تفاوت معنادار وجود دارد؟ روش: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه کنترل در قالب طرح سه گروهی (1. طرحواره درمانی، 2. درمان تحلیل متقابل و 3. گروه کنترل) سه مرحلهای (پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری دو ماهه) بود. ﺟﺎﻣﻌﻪ آماری ﺷﺎﻣﻞ کلیه زوجین با مشکل عدم رضایت از زندگی مراجعهکننده به مراکز مشاوره خانواده در سطح شهرستان شهریار بود که تعداد 45 زوج براساس کفایت حجم نمونه مطابق ملاکهای ورود و به صورت تصادفی در سه گروه (هر گروه پانزده زوج) گمارش شدند. جهت تحلیل دادهها از آزمون تحلیل واریانس اندازههای مکرر با کمک نرمافزار SPSS نسخه 26 استفاده ﺷﺪ. نتایج: در پاسخ به سؤال اول پژوهش، آیا بین اثربخشی طرحواره درمانی با درمان تحلیل متقابل بر نشخوار ذهنی زوجین دارای عدم رضایت از زندگی تفاوت معنادار وجود دارد؛ یافتهها نشان داد در مرحله پسآزمون گروه طرحواره درمانی با گروه درمان تحلیل متقابل و با گروه کنترل در متغیر نشخوار ذهنی دارای تفاوت معنادار است، اما گروه درمان تحلیل متقابل با گروه کنترل تفاوت معناداری نداشت و در مرحله پیگیری نیز همین نتایج تکرار شد. نتایج سؤال دوم مبنی بر اینکه آیا بین اثربخشی طرحواره درمانی با درمان تحلیل متقابل بر سرمایه روانشناختی زوجین دارای عدم رضایت از زندگی تفاوت معنادار وجود دارد؛ یافتهها نشان داد در مرحله پسآزمون گروه طرحواره درمانی با گروه درمان تحلیل متقابل در متغیر سرمایه روانشناختی تفاوت معنادار ندارد، اما هریک از گروهها با گروه کنترل تفاوت معناداری داشتند و در مرحله پیگیری نیز همین نتایج تکرار شد. بحث و نتیجهگیری: طرحواره درمانی با ایجاد شناخت در مورد نظام ارزشها و باورها به زوجین، به رشد و شناخت بهتر از خود، شناخت بیشتر نقاط قوت و ضعف خود از راه ابراز خویشتن و بیپردهگویی، تمرین گوش دادن فعال، پی بردن به اثر افکار خود روی یکدیگر، دیدن خود از دریچه چشم همسر کمک میکند و نشخوار ذهنی زوجین را کاهش میدهد. طرحواره درمانی با ایجاد مسئولیتپذیری در قبال نتایج باورهای نادرست پیشین و شناخت بیشتر نسبت به نیازهای اساسی و تلاش برای دستیابی به هویت موفق به تقویت سرمایههای روانشناختی ازجمله امید، تابآوری، خوشبینی و خودکارآمدی زوجین کمک میکند. رویکرد تحلیل متقابل با فراهم کردن ابزارها و تکنیکهایی برای خودشناسی و تغییر الگوهای رفتاری و فکری ناکارآمد، میتواند به زوجین کمک کند تا احساس بهتری نسبت به خود و تواناییهایشان به دست آورند که این امر میتواند به تقویت سبک ارتباطی جرئتورزانه، کاهش حساسیت به طرد و غفلت و نیز بهبود سرمایه روانشناختی بینجامد. تقدیر و تشکر: از همه کسانی که ما را در این پژوهش یاری کردهاند بسیار سپاسگزاریم. تعارض منافع: بنابر اظهار نویسندگان، مقاله حاضر فاقد هرگونه تعارض منافع بوده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| طرحواره درمانی؛ درمان تحلیل متقابل؛ نشخوار فکری؛ سرمایه روانشناختی؛ عدم رضایت از زندگی | ||
| مراجع | ||
|
منابع
بزرگواری، عاطفه و خوشلهجه صدق، انیس (1403)، «اثربخشی طرحواره درمانی گروهی بر سرمایه روانشناختی در بیماران مبتلا به اختلال پرخوری عصبی متقاضی جراحی اسلیو/بایپس معده»، روانپرستاری، س۱۲، ش۶، ص۱۰۸-۱۲۱.http://ijpn.ir/article-1-2516-fa.html
پورحسین، رضا، احسانی، سحر، انسانیمهر، نرگس و نبیزاده، رضا (1397)، «بررسی رابطه برآورده شدن نیازهای اساسی روانشناختی و رضایت از زندگی: نقش واسطهای انگیزش پیشرفت و سرمایههای روانشناختی»، فصلنامه روانشناسی تربیتی، س14، ش50، ص71-87. http;// 10.22054/jep.2019.38898.2548
تابع جماعت، محمدرضا، عسگری، محمد، میرهاشمی، مالک و باقری، نسرین (1400)، «همسنجی تأثیر آموزش گروهی رویکرد مبتنی بر نظریه انتخاب و تحلیل تبادلی روی سرمایه روانشناختی زوجین درگیر تعارض زناشویی»، مشاوره و رواندرمانی خانواده، س11، ش2، ص67-100. http;// 10.22034/fcp.2022.62343
زارع شاهآبادی، ع. و منتظری، م. (1398)، «بررسی عوامل مرتبط با رضایت زناشویی در زنان متأهل شهر تفت»، مجله رفتار اجتماعی، سلامت جامعه، س3، ش1، ص309-321. http://sbrh.ssu.ac.ir/article-1-94-en.html
رحیمی چم حیدری، راضیه و محمودفخه، هیمن (1402)، «مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاهی بر رشد پس از سانحه و سرمایه روانشناختی در زنان مبتلا به سرطان سینه»، مجله علمی بیماریهای پستان ایران، ش3، ص46-64. http://ijbd.ir/article-1-1029-en.html
سلیمانی کاجی، زینب، سودانی، منصور، دشتبزرگی، زهرا و کاظمیان مقدم، کبری (1403)، «مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی هیجانمدار و تحلیل رفتار متقابل بر باورهای ارتباطی تعارضات زناشویی»، مجله تحقیقات علوم رفتاری، س22، ش1، ص114-124. http://rbs.mui.ac.ir/article-1-1733-en.html
سنگانی، علیرضا و دشتبزرگی، زهرا (1397)، «اثربخشی طرحواره درمانی بر سلامت روانی، نشخوار ذهنی و احساس تنهایی زنان مطلقه»، دستآوردهای روانشناختی، س25، ش2، ص201-216. http;//20.1001.1.22286144.1397.25.2.12.2
فاضل همدانی، نغمه و قربان جهرمی، رضا (1397)، «اثربخشی گروهدرمانگری به روش تحلیل رفتار متقابل بر نظمجویی شناختی هیجان و صمیمیت زناشویی زنان آسیبدیده از خیانت همسر»، مجله علوم روانشناختی، س۱۷، ش۷۰، ص۷45-۷53. http://psychologicalscience.ir/article-1-285-fa.html
قاسمی، فاطمه و موحدی، یزدان (1401)، «اثربخشی طرحواره درمانی بر نشخوار فکری، همجوشی شناختی، اجتناب شناختی و پردازش عصبی ـ شناختی در زوجین متقاضی طلاق، س1، ش9، ص64-74. http://ijrn.ir/article-1-643-en.html
قربانپور لفمجانی، امیر (1403)، «نقد و بررسی کتاب نظریههای مشاوره و رواندرمانی شفیعآبادی و ناصری»، مروری بر نظریهپردازی علوم رفتاری، س1، ش4. http:// 10.22098/J9032.2025.14456.1011
کاظمی، مریم و زنگنه مطلق، فیروزه (1399)، «پیشبینی نارضایتی زناشویی براساس تابآوری، تعهد زناشویی و نشخوار فکری»، مجله بینالمللی علوم رفتاری کاربردی، https://doi.org/10.22037/ijabs.v7i4.27289
نامدارپور، فهیمه، فاتحیزاده، مریم، بهرامی، فاطمه و رحمتالله محمدی فشارکی (1396)، «بررسی عوامل مؤثر در نشخوار فکری زنان دارای تعارضات زناشویی»، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، س15، ش4، ص459-466. http://rbs.mui.ac.ir/article-1-565-fa.html
نصیری، علی، شریفی، طیبه، غضنفری، احمد و چرامی، مریم (1400)، «مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و واقعیت درمانی بر سرمایه روانشناختی مربیان پیشدبستانی»، روانشناسی کاربردی، س15، ش3، ص511-536. http:// 10.52547/apsy.2021.222264.1060
هاشمی، فاطمه، حمزه گردشی، زینب، نتاج، ابوالفضل و گنجی، ژیلا (1403)، «عوامل مرتبط با سازگاری زناشویی در زوجین: یک مطالعه مروری»، مجله علوم پزشکی دانشگاه مازندران، س2، ش2، ص73-86. http://cpr.mazums.ac.ir/article-1-103-en.html
References Bozorgvari, A., & Khosh-Lahjeh-Sedgh, A. (2024). The effectiveness of group schema therapy on psychological capital in patients with binge eating disorder seeking sleeve/bypass surgery. Journal of Psychiatric Nursing, 12(6), 108–121. http://ijpn.ir/article-1-2516-fa.html [In Persian] Pourhossein, R., Ehsani, S., Ensani Mehr, N., & Nabizadeh, R. (2018). Examining the relationship between the fulfillment of basic psychological needs and life satisfaction: The mediating role of achievement motivation and psychological capital. Journal of Educational Psychology, 14(50), 71–87. http://10.22054/jep.2019.38898.2548 [In Persian] Tabe Jamat, M., Asgari, M., Mirhashemi, M., & Bagheri, N. (2021). Correlation of the effects of group training based on choice theory and transactional analysis on psychological capital of couples involved in marital conflict. Family Counseling and Psychotherapy, 11(2), 67–100. http://10.22034/fcp.2022.62343 [In Persian] Rahimi Chamheidari, R., & Mahmoudfakhe, H. (2023). Comparing the effectiveness of schema therapy and mindfulness-based stress reduction on post-traumatic growth and psychological capital in women with breast cancer. Iranian Journal of Breast Diseases, (3), 46–64. http://ijbd.ir/article-1-1029-en.html [In Persian] Zare’ Shahabadi, A., & Montazeri, M. (2019). Investigating factors related to marital satisfaction in married women of Taft city. Journal of Social Behavior and Community Health, 3(1), 309–321. http://sbrh.ssu.ac.ir/article-1-94-en.html [In Persian] Soleimani Kaji, Z., Sudani, M., Dasht Bozorgi, Z., & Kazemian Moghadam, K. (2024). Comparing the effectiveness of emotion-focused schema therapy and transactional analysis on relational beliefs in marital conflicts. Journal of Behavioral Sciences Research, 22(1), 14–124. http://rbs.mui.ac.ir/article-1-1733-en.html [In Persian] Sangani, A., & Dasht Bozorgi, Z. (2018). The effectiveness of schema therapy on mental health, rumination, and loneliness of divorced women. Psychological Achievements, 25(2), 201–216. http://20.1001.1.22286144.1397.25.2.12.2 [In Persian] Fazel Hamdani, N., & Ghorban Jahromi, R. (2018). The effectiveness of group therapy using transactional analysis on cognitive-emotional regulation and marital intimacy in women affected by spouse infidelity. Journal of Psychological Sciences, 17(70), 745–753. http://psychologicalscience.ir/article-1-285-fa.html [In Persian] Ghasemi, F., & Mohaedi, Y. (2022). The effectiveness of schema therapy on rumination, cognitive fusion, cognitive avoidance, and neurocognitive processing in couples seeking divorce. Journal of Rehabilitation Research in Nursing, 1(9), 64–74. http://ijrn.ir/article-1-643-en.html [In Persian] Ghorban Pour-Lafmajani, A. (2024). Review of the book: Counseling and psychotherapy theories by Shafie-Abadi & Naseri. Review of Behavioral Sciences Theorizing, 1(4). http://10.22098/J9032.2025.14456.1011 [In Persian] Kazemi, M., & Zangeneh-Motlagh, F. (2020). Predicting marital dissatisfaction based on resilience, marital commitment, and rumination. International Journal of Applied Behavioral Sciences. https://doi.org/10.22037/ijabs.v7i4.27289 [In Persian] Namdarpoor, F., Fatehizadeh, M., Bahrami, F., & Rahmatollah Mohammadi Fesharaki, R. (2017). Examining effective factors on rumination in women with marital conflicts. Isfahan University of Medical Sciences, 15(4), 459–466. http://rbs.mui.ac.ir/article-1-565-fa.html [In Persian] Nasiri, A., Sharifi, T., Ghodsnefi, A., & Cherami, M. (2022). Comparing the effectiveness of schema therapy and reality therapy on psychological capital of preschool teachers. Applied Psychology, 15(3), 511–536. http://10.52547/apsy.2021.222264.1060 [In Persian] Hashemi, F., Hamzeh-Gardeshi, Z., Netaj, A., & Ganji, J. (2024). Factors related to marital adjustment in couples: A systematic review. Journal of Medical Sciences, Mazandaran University, 2(2), 73–86. http://cpr.mazums.ac.ir/article-1-103-en.html [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 139 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 31 |
||