| تعداد نشریات | 8 |
| تعداد شمارهها | 333 |
| تعداد مقالات | 2,460 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,609,400 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 4,576,296 |
بازطراحی نقش مسجد و محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده در جامعه اسلامی | ||
| فصلنامه علمی تربیت اسلامی | ||
| دوره 21، شماره 56، تیر 1405، صفحه 49-79 اصل مقاله (596.84 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30471/edu.2025.11012.3038 | ||
| نویسنده | ||
| محمد حسین شاه آبادی* | ||
| پژوهشکده شهید صدر دانشگاه جامعه امام حسین علیه السلام | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و اهداف: خانواده، بهعنوان مهمترین نهاد اجتماعی، بنیانیترین رکن هر جامعه و محور اصلی تربیت نسل آینده محسوب میشود. در جوامع اسلامی نیز خانواده جایگاهی مقدس دارد و همواره از آن بهعنوان کانون ارزشها و بستر انتقال فرهنگ یاد شده است. با این حال، در دهههای اخیر نهاد خانواده با بحرانها و چالشهای متعددی همچون افزایش نرخ طلاق، گسترش اختلافات درونخانوادگی، کاهش اعتماد و انسجام میان اعضا، و تضعیف پایبندیهای دینی و اخلاقی مواجه گردیده است. این وضعیت بهطور جدی سلامت روانی، اجتماعی و فرهنگی جامعه اسلامی را تهدید میکند. تاکنون سیاستهای کلان متعددی برای حمایت از خانوادهها در ایران و جهان اسلام اجرا شده است؛ از جمله تصویب قوانین حمایتی، تأسیس مراکز مشاوره، برگزاری دورههای آموزشی و اجرای برنامههای فرهنگی و رسانهای. اما بررسیها نشان میدهد که این اقدامات غالباً پراکنده، غیرمنسجم و بدون پیوند عمیق با ساختارهای فرهنگی و اجتماعی جامعه اسلامی بودهاند. از همینرو، اثربخشی محدودی داشته و در بسیاری موارد به کاهش مشکلات منجر نشدهاند. هدف اصلی این پژوهش، بازطراحی نقش مسجد و ساختار محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده در جامعه اسلامی است. این تحقیق بر این فرض استوار است که انتقال مدیریت خانواده از سطح کلان به سطح محله و محور قرار دادن مسجد بهعنوان کانون اصلی اجتماع، میتواند رویکردی بومی، کارآمد و پایدار در حل بحرانهای خانوادگی باشد. بنابراین، هدف پژوهش ارائه الگویی جامع مبتنی بر مردمسپاری و محلهمحوری است که علاوه بر پیشگیری از بحرانها، به ارتقای سلامت روانی، تربیتی و اجتماعی خانوادهها یاری رساند. روش: این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر روش کیفی انجام شده است. ابتدا به منظور استخراج مبانی نظری، مرور نظاممند پیشینه پژوهشهای مرتبط با نقش مسجد، محله و سیاستهای خانواده در جوامع اسلامی و بهویژه ایران صورت گرفت. برای این منظور، متون دینی شامل آیات قرآن و روایات معصومین، به همراه منابع علمی و پژوهشهای تجربی داخلی و خارجی بررسی و تحلیل شد. گردآوری دادهها به شیوه اسنادی و کتابخانهای بوده و براساس اصول تحلیل محتوای کیفی، مفاهیم اصلی از متون استخراج گردید. مفاهیم کلیدی همچون مردمسپاری، مدیریت خانواده، نقش مسجد و محله، پایش تربیتی و پشتیبانی اجتماعی بهعنوان محورهای اصلی تحقیق انتخاب شدند. سپس دادههای گردآوریشده در قالب چارچوب مفهومی تحقیق سازماندهی شدند تا امکان بازطراحی مدل مفهومی فراهم شود. در مرحله بعد، با بهرهگیری از الگوی تحلیل مضمون، دادهها دستهبندی و مضامین اصلی و فرعی استخراج شدند. این تحلیل به پژوهشگر امکان داد تا ابعاد سهگانه نقش مسجد در مدیریت خانواده شامل حمایت از خانوادههای در بحران، پیشگیری از بحرانها و پشتیبانی تربیتی را شناسایی کند. در نهایت، یافتهها در قالب یک مدل بومی برای بازطراحی نقش مسجد و محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده سامان یافت. این مدل علاوه بر مبانی نظری اسلامی، بر تجارب موفق داخلی و خارجی استوار بوده و قابلیت کاربرد در برنامهریزیهای اجتماعی و سیاستگذاری خانواده در جامعه اسلامی را داراست. نتایج: یافتههای پژوهش نشان داد که مساجد، به دلیل جایگاه معنوی و اجتماعی خود در میان مردم، ظرفیتهای بیبدیلی برای ایفای نقش در حوزه خانواده دارند. نخست، در حوزه حمایت از خانوادههای دچار بحران، مسجد میتواند بهعنوان مرکز مشاوره محلی عمل کند و با بهرهگیری از شبکهای متشکل از روحانیون، روانشناسان، مددکاران اجتماعی و افراد معتمد محله، به رفع مشکلات خانوادگی بپردازد. دوم، در حوزه پیشگیری از بحرانها، مسجد قادر است با راهاندازی نظام پایش تربیتی خانوادهها، وضعیت روانی، تربیتی، اقتصادی و اجتماعی آنها را بهطور مستمر بررسی کند. این اقدام موجب شناسایی نقاط ضعف و قوت خانوادهها و طراحی برنامههای پیشگیرانه متناسب میشود. سوم، در حوزه پشتیبانی تربیتی و ارتقای خانواده، مسجد با برگزاری کارگاههای آموزشی، جلسات گروهی و فعالیتهای مهارتی، میتواند زمینه ارتقای مهارتهای ارتباطی، تربیتی و اجتماعی خانوادهها را فراهم سازد. این فعالیتها با تأکید بر ارزشهای دینی و فرهنگی، منجر به تقویت انسجام خانواده و افزایش توان مقابله با فشارهای اجتماعی خواهد شد. در مجموع، نتایج تحقیق نشان داد که مردمسپاری مدیریت خانواده با محوریت مسجد و محله، نهتنها موجب ارتقای سلامت روانی و اجتماعی خانوادهها میشود، بلکه حس تعلق اجتماعی، انسجام محلی و مسئولیتپذیری جمعی را نیز تقویت میکند. همچنین این رویکرد به بهبود کیفیت زندگی خانوادگی و کاهش احتمال بروز بحرانهای عمیق کمک شایانی خواهد کرد. بحث و نتیجهگیری: بررسی یافتهها نشان داد که سیاستها و برنامههای موجود در حوزه خانواده، به دلیل عدم توجه به ظرفیتهای بومی و مشارکت مردمی، اثربخشی محدودی داشتهاند. در مقابل، بازطراحی نقش مسجد و محله براساس مردمسپاری و محلهمحوری، راهکاری پایدار و کارآمد برای حل بحرانهای خانواده در جامعه اسلامی به شمار میرود. مسجد به دلیل نزدیکی فرهنگی و اجتماعی به مردم، اعتماد عمومی بالا و توانایی ایجاد شبکههای حمایتی، میتواند نقطه کانونی برای مدیریت خانوادهها در سطح محلی باشد. نقش سهگانه مسجد شامل حمایت، پیشگیری و پشتیبانی تربیتی، الگویی جامع و عملیاتی برای مدیریت مسائل خانوادگی فراهم میکند. این الگو علاوه بر تقویت بنیان خانواده، به انسجام اجتماعی، کاهش آسیبهای فرهنگی و ارتقای کیفیت زندگی در جامعه اسلامی منجر میشود. پژوهش حاضر تأکید دارد که تحقق این مدل نیازمند همکاری و حمایت نهادهای دولتی و حاکمیتی است؛ بهگونهای که دولتها نقش تسهیلگر و پشتیبان را ایفا کرده و میدان عمل به مردم و نهادهای محلی واگذار شود. همچنین، آموزش تخصصی پشتیبانان تربیتی، ایجاد زیرساختهای لازم برای پایش خانوادهها و تدوین برنامههای بومی متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی هر محله از الزامات این الگو به شمار میرود. در نهایت، میتوان گفت که بازطراحی نقش مسجد و محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده، رویکردی بومی، فرهنگی و مشارکتی است که ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای اسلامی، پاسخگوی نیازهای واقعی خانوادهها بوده و الگویی کارآمد برای توسعه پایدار اجتماعی در جامعه اسلامی ارائه میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد؛ محله؛ خانواده؛ جامعه اسلامی؛ پایش تربیتی | ||
| مراجع | ||
|
منابع ،۷۵ .۱۰۹-۱۰۸ بازیابی از: mdV0U/rs.noo://httpاحمدی، محبوبه. )۱۳۸۹(. پیشــگیری بهتر از درمان ادب و هنر. اندیشههای قرآنی متفکران معاصر، -اژدری، مصطفــی. )۱۴۰۱(. پیشبینی تعارض تعهد- خیانت براســاس تجربه شکســت عشــقی و طرحوارههــای ناســازگار اولیــه در مــردان متأهــل مراجعهکننده بــه مراکز مشــاوره خانواده. مطالعات روانشناســی و علوم تربیتــی، ۸)۴(، .۸۴۸-۸۳۹ بازیابی از: /com.civilica://https /1746596doc/ خانواده. فقه و حقوق معاصر، ۳)۴(، .۹۲-۸۵ بازیابی از: rMm7Y/rs.noo://httpامــری، مرضیه، عبدالهی، کبری، و میرزایی، محمدمهدی. )۱۳۹۶(. فلســفه تأثیر مســجد در بنیان -امینی، نازنین. )۱۴۰۳(. مروری بر تأثیر جمعســپاری در بهبود مدیریت شــهرهای هوشــمند ]مقاله کنفرانســی[. دومین کنفرانس بینالمللی نوآوری، رشــد و توســعه در مدیریت، حسابداری و علوم انسانی. بازیابی از: /2251722doc/com.civilica://https/ بینالمللی قرآن )ایکنا(. بازیابی شده از: /4358897news/fa/ir.iqna://httpsایکنــا. )،۱۴۰۵ ۲۷ خرداد(. موفقیــت پروژه حمایت از خانواده مســلمان در ســنگاپور. خبرگزاری -بابائی، نسرین، ارجمندنیا، علیاکبر، و افروز، غالمعلی. )۱۳۹۶(. تدوین برنامه ارتقای کیفیت زندگی و بررسی اثربخشی آن در ســامت روان و رضایت زناشویی مادران دارای دختران با نشانگان داون. روانشناسی خانواده، ۴)۱(، .۸۶-۷۵ بازیابی از: Yu3qm/rs.noo://http برای آشنایی کافیســت ]مصاحبه خبری[. خبرگزاری جمهوری اسالمی )ایرنا(. بازیابی از: ://httpsپاکرو، نسرین. )،۱۴۰۲ ۲۱ آبان(. تســهیلگران ازدواج چگونه قلبها را پیوند میزنند؟۶/ ماه فرصت /85282459news/ir.irna.www -پورجعفــر، محمدرضا، و پورجعفر، علی. )۱۳۹۱(. الگوی پیشــنهادی محله با مرکزیت مســجد و فضاهای عمومی مورد نیاز در شــهر ایرانی-اسالمی. مطالعات شهر ایرانی-اسالمی، ۳)۱۰(، -۱۵ .۲۴ بازیابی از: fa/472465/paper/ir.sid://https -ترکاشــوند، جواد، جانبزرگی، مســعود، قریشــی، ســید کامران، و میردریکوندی، رحیم. )۱۴۰۲(. بازطراحی نقش مسجد و محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده در جامعه اسالمی 75.......................................... اثربخشــی آموزش اخالق زناشویی اسالمی بر ارتقای رضایت زناشــویی )پژوهش تکآزمودنی(. روانشناسی و دین، ۱)۶۱(، .۹۶-۷۷ بازیابی از: Orbab/rs.noo://http اسالمی. دانش حقوق عمومی، ۲)۶(، .۸۸-۶۹ بازیابی از: kjHuf/rs.noo://httpجاوید، محمدجواد، و فتاحی زفرقندی، علی. )۱۳۹۲(. راهکارهای مشارکت مردم در ادارۀ حکومت پیوند، ،۴۱۳ .۱۱-۸ بازیابی از: 86404v/com.magiran://httpsجهانگردی، کیومرث. )۱۳۹۲(. آسیبشناســی وضعیت آموزش خانــواده در انجمن اولیا و مربیان. -حر عاملی، محمد بنحسن. )۱۴۰۹ق(. وسائل الشیعة )جلد ۳۰-۱(. قم: مؤسسة آل البیت. .۱۰۴ بازیابی از: lvR9q/rs.noo://httpحر، سید حســین. )۱۳۹۰(. نقش مســجد در تعالی و تحکیم بنیان خانواده. قرآنی کوثر، ،۴۰ -۹۶ -حســامی، فاضل. )۱۴۰۲(. ارمغان انس با مســجد برای خانواده. مســجد نیوز. بازیابی از: ://https /38269newsagency/fa/ir.masjed.www/ نوپدید. آفاق علوم انسانی، ۸۵)۲(، .۲۶-۱۳ بازیابی از: 7deLO/rs.noo://httpحکمتــی یارعزیز، فاطمه. )۱۴۰۳(. تأثیــر تهاجم فرهنگی بر فرهنگ خانواده بــا تکیه بر آرایشهای خانواده(. پایگاه اطالعرســانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای. بازیابی از ://httpsخامنهای، سید علی. )،۱۳۹۰ ۱۴ دی(. بیانات در سومین نشست اندیشههای راهبردی )موضوع زن و 18453=id?content-speech/ir.khamenei.farsi اطالعرســانی دفتر حفظ و نشــر آثار حضرت آیتاللــه خامنهای. بازیابی شــده از: .farsi://httpsخامنــهای، ســید علــی. )،۱۳۹۳ ۳۰ اردیبهشــت(. ابالغ سیاســتهای کلی »جمعیــت«. پایگاه 26440=id?content-news/ir.khamenei -خبرگزاری شبستان. )۱۴۰۳(. مراکز مشــاوره مساجد از اقدام تا عمل. خبرگزاری شبستان. بازیابی از: /1761092news/news.shabestan.www://https/ کالن جمهــوری اســامی ایران. رهیافتهــای سیاســی و بینالمللــی، ۱۵)۲(. :10.48308/doiخواجهنایینی، علی. )۱۴۰۲(. بررســی ابعاد و مالحظات مرتبط با مشــارکت مردمی در سیاستهای .2024.235114.1512piaj ..............................................................................................76تربیت اسالمی- دوره 21)56(- تابستان 1405 و ارتباطات حوزوی مرکز رسیدگی به امور مســاجد. بازیابی از: /article/ir.masjedpajoh://httpsزمانپور کیاسری، حسین. )۱۴۰۰(. مسجد، خانواده، فرصتها و تهدیدها. دفتر مطالعات پژوهشها /2375study -زینالدین بن ابراهیم بن محمد، علــی )مترجم: محمدباقر فقیهی(. )۱۴۲۰ق(. کنزالعمال فی معجم األحادیث واألعالم )جلد ۷(. قم: دار إحیاء التراث العربی. -ســمیعی، محمد و عموزاده مهدیرجی، حنیف. )۱۳۹۳(. سرمایه اجتماعی مساجد و انقالب اسالمی ایران )مطالعه موردی شــبکه اجتماعی مسجد هدایت(. پژوهشــنامه علوم سیاسی، ۹)۳۶(، -۷۳ .۱۰۲ بازیابی از: 8XAxN/rs.noo://http -شــاهآبادی، محمدحسین، و شهبازی، زهرا. )۲۰۲۵(. بررســی عناصر تأثیرگذار در جذب حداکثری زنان و دختران جوان در مســاجد فعال شــهر تهران. مطالعات فرهنگی و رســانه، ۱۱)۲(، ۷۵–.۹۴ .2025.474247.1201scsj:10.22083/doi -شــریفینیا، محمدحســین. )۱۴۰۲(. جایگاه مســجد در رشــد و تعالی بنیان خانواده از طریق ارائه خدمات راهنمایی و مشــاوره در مســاجد. اولین همایش ملی الگوی تحقق محله اسالمی مسجد محور. دانشگاه رازی. بازیابی از: . 52052_paper2023/mosque/c/ir.openaccess://http خانوادهها. دومین همایش ملی خانواده ســالم، جامعه ســالم. بازیابــی از: /com.civilica://httpsصالحی، مهدی، احمدی، اســماعیل، و نظامدوســت، یحیی. )۱۴۰۳(. نقش رســانهها در تحکیم /2120840doc/ ]مقاله ترویجی[. سیویلیکا. بازیابی از: /560note/com.civilica://httpsصنعتی، پرویز. )،۱۴۰۲ ۲۵ فروردین(. گذری بر نظام خانواده و پیشــگیری از آســیبهای اجتماعی ایران: مطالعه تطبیقی برنامههای توسعه. مددکاری اجتماعی، ۱)۱۲(، .۵۱-۳۸ بازیابی از: ://httpsعرشی، ملیحه، تکفلی، مرضیه، و سبزی خوشنامی، محمد. )۱۳۹۴(. سیاستگذاری رفاه خانواده در fa=lang_slc&1=sid&65=id_a?php.browse/ir.socialworkmag -عیســوند، یونس. )۱۳۹۶(. اخالق وساطت در ازدواج با تأکید بر قرآن و حدیث ]پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه قرآن و حدیث[. پایگاه اطالعات علمی ایران )پارسا(. بازطراحی نقش مسجد و محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده در جامعه اسالمی 77.......................................... -قاسمیشــوب، محمد، و حسینی، ســید علیاکبر. )۱۳۹۸(. بررسی کارکردهای مسجد در پیشگیری و حل بحرانهای اجتماعی. اولین همایش سراســری الگوی تحقق محلهی اسالمی مسجد محور. بازیابی از: /470050010-2151doc/ir.elmnet://https شیراز، ۲)۲(، .۱۰۵-۹۵ بازیابی از: Fgyr/5rs.noo://httpلطیفیان، مرتضی. )۱۳۶۵(. نقش مســجد در رشد بهداشت روانی.علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه و اسالمی، ۷)۶۷(، .۹۶-۸۵ بازیابی از: 9T00Z/rs.noo://httpلهمیدی، فاطمه. )۱۴۰۳(. نقش رسانه در استحکام و تزلزل خانواده. مطالعات راهبردی علوم انسانی -مجلس شورای اسالمی. )۱۳۹۱(. قانون حمایت از خانواده. -مجلس شورای اسالمی. )۱۴۰۰(. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت. -مجلســی، محمدباقر )محقق(. )۱۴۰۴ق(. بحار األنوار: جامع أخبار األئمة األطهار )جلد ،۸۳ ص ۳۷۰(. بیروت: مؤسسة الوفاء. فرهنگ و ارتباطات، ۲۲)۸۵(، .۲۴۶-۲۲۳ .2019.193233.2858jccs:10.22083/doiمــرادی، رامین. )۱۴۰۰(. تحلیل سیاســتهای فرهنگی خانواده در ایران پــس از انقالب. مطالعات -مقیمی، اعظم، و امینی، مجید. )۱۳۹۴(. جهانی شــدن؛ تعامل هویت محلی و نگرشهای فرهنگی )مطالعه موردی: جوانان دانشــگاهی یزد(. مطالعات جامعهشناختی جوانان، ۶)۱۹(، .۱۸۶-۱۵۷ بازیابی از: 1jmUL/rs.noo://http -مکارم شیرازی، ناصر. )۱۳۸۳(. تفسیر نمونه )جلد ۳(. تهران: دارالکتب االسالمیه. ملی برنامهریزی و توســعه گردشــگری: توسعه و تسهیل زیارت و گردشــگری. بازیابی از: ://httpsنامی، نادیا. )۱۴۰۳(. بررســی نقش گردشــگری تفریحی در کیفیت روابط خانواده. نخستین همایش /2098483doc/com.civilica -نجفی، حسین، و عباسی، روحالله. )،۱۴۰۲ ۳۰ بهمن(. نقش مساجد در کاهش آسیبهای اجتماعی ]ســخنرانی در نشســت تخصصی[. سلسله نشســتهای تحلیل مســجد به مثابه نهاد اجتماعی، پژوهشــگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشــاد اســامی. بازیابی از: .www://https /812meeting/ir.ac.ricac ..............................................................................................78تربیت اسالمی- دوره 21)56(- تابستان 1405 راهبردی علوم انسانی و اسالمی، ۶۵ )پاییز(، .۴۰۵-۳۹۳ بازیابی از: CYJox/rs.noo://httpنجفی، زینب. )۱۴۰۳(. تعیین نقش مشاوره خانواده در ارتقای سالمت روانی و اجتماعی افراد. مطالعات تخصصی[. اندیشکده بانوان. بازیابی از: /73782news/fa/ir.ac.acecr.alzahra://httpsنوابینژاد، شــکوه. )۱۴۰۳(. آسیبشناســی نظام مشــاوره پیش از ازدواج در ایران ]گزارش نشســت مسـ اجد با تأکید بر خانواده . شیعهشناســی، ۱۳)۵۰(، .۷۰-۳۳ بازیابی از: shiite.www://httpsهاشمیانفر، ســیدعلی، شایگان، فریبا، و ســعیدی، مصطفی. )۱۳۹۴(. بررسی مشارکت جوانان در html21855._article/com.studies پژوهشنامه اسالمی زنان و خانواده، ،۴۳ .۱۲۲-۹۵ .2022.11982.1818pzk:10.22034/doiهدایتنیا گنجی، فرجالله. )۱۴۰۱(. آسیبشناسی شکلی سیاستگذاری و سیاستهای کلی خانواده. -هدایتی، مهرنوش. )۱۳۹۰(. بومیســازی رشــته تحصیلی مشــاوره و راهنمایی بــر پایه ارزشهای مذهبی، بنمایههای ادبــی، و رویکردهای علمی. فصلنامه جامعهپژوهــی فرهنگی، ۲)۲(، -۱۳۵ .۱۵۸ html2054._article/ir.ac.ihcs.socialstudy://https -یوسفزاده، حسن، و ترکی، هادی. )۱۳۹۵(. درآمدی بر الگوی روابط همسایگی در اسالم و الزامات آن در شهرسازی و معماری اسالمی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. References .,Fairuziana ,Humam .,Aminah ,Redzovic-McBryde .,Aafreen ,Mahmood .,Sara ,Ali - with Muslims supporting in communities mosque of Role .)2022 (.Rania ,Awaad& .California ,Area Bay the in groups focus oriented-CBPR of Results :illness mental x11126-022-10002-s/10.1007/org.doi://https 1001.–985 ,)4(93 ,Quarterly Psychiatric & .,Nada ,Benajiba .,Fatmah ,Almoayad .,H Basil ,Enein-Aboul .,Wahiba ,Ras-Abu - review scoping A :promotion health public and Mosques .)2024 (.Elizabeth ,Dodge 690.–677 ,(5)51 ,Behavior & Education Health .interventions health driven-faith of /10.1177/10901981241252800org.doi://https ,Liban .,H Mohamed ,Aideed .,A Dega ,Angula .,C Norah ,Feeny .,A Lori ,Zoellner - Mohamed ,Kunle .,S Ahmed ,Ismail .,I Abdisalan ,Awke .,H Muumin ,Egeh .,N Essa .(2024) .A Jacob ,Bentley & .,J Christopher ,Burant .,E Carol ,Levin .,Eesha ,Ali .,A :trauma for program based-community ,scalable A :)ITH (healing trauma Islamic بازطراحی نقش مسجد و محله در حمایت و پیشگیری از بحرانهای خانواده در جامعه اسالمی 79.......................................... Trials Clinical Contemporary .method and design trial control randomized Cluster .2024.101237conctc.j/10.1016/org.doi://https 101237. 37, ,Communications Membentengi dan Membina Ummat Bina Jurnal .communities Islamic in gagementen social and education for centers as mosques of role The .)2023 (.group Authors - 2.184i6v.jurnalbinaummatstidnatsir/10.38214/org.doi://https 166.–151 ,)2(6 ,Ummat American of role The :notes Field .)2024 (.R Bonita ,McGee & .,Zeinab ,Ahmed - ,Context Muslim American the in Family The .families Muslim supporting in mosques /10.18060/28113org.doi://https .)1 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 486 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 56 |
||